Blog

10 najpiękniejszych średniowiecznych zamków Hiszpanii

Należały do hiszpańskich królów, możnowładców, rycerskich zakonów. Ich mury były świadkami niejednej krwawej potyczki, ale też dworskich przyjęć i intryg, wojennych narad i rycerskich pojedynków.

Zapraszamy do dziesięciu wybranych przez nas najpiękniejszych średniowiecznych zamków Hiszpanii, które pozostały świadectwem fascynujących dziejów tego kraju.

 

Alcázar de Segovia
Kastylia i León, prowincja: Segowia

segowia

1. Alkazar w Segowii


Alkazar w Segowii wygląda jak zamek wyjęty prosto z bajki – ma mury zwieńczone blankami, baszty, smukłe wieże i wieżyczki ze spiczastymi hełmami. Mówi się, że projektanci słynnego disneyowskiego Zamku Kopciuszka wzorowali się właśnie na nim.

segowiasegowia

2. Wieża Jana II
3.


Alkazar zbudowany został na górzystym cyplu, nad zbiegiem dwóch rzek Clamores i Eresma. Już w czasie arabskiego panowania na Półwyspie Iberyjskim był ważną twierdzą. Zdobyty przez chrześcijan na początku XII wieku stał się ulubioną rezydencją władców Kastylii, którzy uczynili z niego jeden z najpiękniejszych zamków Hiszpanii. Tu odbywały się ważne narady wojenne, uroczyste przyjęcia i królewskie śluby. Tu strzeżono królewskiego skarbu i archiwum. Tu także, w 1474 roku, na wieść o śmierci w Madrycie króla Kastylii Henryka IV ukryła się jego siostra Izabela. Następnego dnia ogłoszono ją nową królową.

segowiasegowia

4. Sala Tronowa
5. Sala Królów


Trony królowej Izabeli Kastylijskiej i jej małżonka Ferdynanda Aragońskiego stojące dziś w Sali Tronowej to tylko XX-wieczna rekonstrukcja, ale w zamkowych komnatach zachowało się wiele z jego dawnego przepychu. Oprócz Sali Tronowej wyróżnia się Sala Kominkowa, Sala Królów z posągami 52 królów Kastylii, Leonu i Asturii, Sypialnia Królewska, Garderoba Królowej i zamkowa kaplica. Stropy pomieszczeń zdobione są złoceniami i kasetonami, na ścianach wiszą gobeliny, a malowidła przedstawiają sceny z życia kastylijskich możnowładców. W Zbrojowni zobaczymy rycerski rynsztunek – zbroje z XV i XVI wieku, miecze, halabardy, kusze.

segowiasegowia

6. W zbrojowni
7. Kaplica zamkowa


Ponad 150 schodów prowadzi na szczyt najwspanialszej z zamkowych wież – Wieży Jana II. Z góry rozciąga się wspaniały widok na okolicę – na położoną w dole rzeczkę Clamores, na miasto i katedrę, na malownicze doliny i na pasmo gór Sierra de Guadarrama...



 

Castillo de Loarre
Aragonia, prowincja: Huesca

loarre

8. Zamek w Loarre


Perła i duma Aragonii – tak mówi się o zamku w Loarre, jednym z najlepiej zachowanych zamków romańskich w Europie. Twierdzę na przedgórzu Pirenejów zbudowano na początku XI wieku na polecenie króla Nawarry Sancha III Wielkiego. Stanęła na litej, wapiennej skale. Miejsce wybrano nieprzypadkowo. W pobliżu przebiegała wówczas granica między chrześcijańską Europą i terenami Półwyspu Iberyjskiego zajętymi przez Maurów. Zaledwie 15 kilometrów na południe, w Bolea, stała twierdza muzułmańska. Na początku XII wieku udało się odepchnąć muzułmanów bardziej na południe i zamek Loarre zaczął tracić swoje znaczenie militarne. Jeden z kolejnych władców, Sancho Ramírez, zbudował w jego obrębie klasztor i kaplicę.

loarreloarre

9-10.


Mimo upływu tylu wieków zamek w Loarre w doskonałym staniem przetrwał do dziś. Nie podzielił losu wielu innych twierdz chrześcijańskich, które zostały rozebrane lub obrócone w ruinę.

Zbliżając się do zamku zobaczymy pnące się po wzgórzu potężne mury podzamcza z cylindrycznymi basztami. Wyżej, na skale, stoi sam zamek – jego masywne, kamienne mury mają grubość 2 metrów. Wśród nich są też dwie potężne wieże: Torre de la Reina i mająca 22 metry wysokości Torre del Homenaje. Z ich szczytów roztacza się rozległy widok na żyzną dolinę rzeki Ebro, z polami uprawnymi i miasteczkami, które nikną gdzieś na horyzoncie.

loarreloarre

11-12. Torre de la Reina


W surowych murach zamku zachowała się niewielka kaplica Santa María de Valverde oraz część klasztorna z romańskim kościołem św. Piotra (La Iglesia Mayor de San Pedro), nakrytym kopułą wysoką na 26 metrów. Mieści się tam również krypta La Capilla de Santa Quiteria, która odznacza się niezwykłą akustyką. Niektórzy zwiedzający słyszą tu podobno tajemnicze odgłosy...

loarreloarre

13. Schody zamkowe
14. Kościół św. Piotra


W ostatnich latach zamek zyskał dodatkową sławę za sprawą hollywoodzkiej superprodukcji „Królestwo Niebieskie” w reżyserii Ridleya Scotta. Pojawia się tam jako posiadłość krzyżowca Godfreya z Ibelinu...



 

 

Castillo de Olite
(Palacio Real de Olite)
Nawarra

olite

15. Zamek-pałac w Olite


„Z pewnością nie ma dziś króla, który miałby piękniejszy zamek lub pałac, z tyloma komnatami pełnymi złota i przepychu... nikt nawet nie mógłby sobie wyobrazić, jak wspaniały i okazały jest ten pałac...” Tak o zamku-pałacu w Olite pisał XV-wieczny podróżnik.

16 olite kampery hiszpania17 olite kampery hiszpania18 olite kampery hiszpania

16. Wieża Trzech Koron
17. Wieża Atalaya
18. Widok na mury zamkowe


Wzniesiony w XIII wieku zamek miał charakter obronny i należał do królów Nawarry. Czasy jego największej świetności przypadły na wiek XV, kiedy to król Karol III Szlachetny uczynił go stałą siedzibą dworu. Znacznie go wówczas rozbudowano i przekształcono w okazałą pałacową rezydencję. Wewnątrz murów z licznymi wieżami, basztami i blankami powstały komnaty zdobione płytkami azulejos, gobelinami i pozłacanymi kasetonowymi stropami. Były też dziedzińce z fontannami, wiszące ogrody z egzotycznymi roślinami, a nawet małe zoo z wielbłądem, lwem, żyrafą i papugami.

olite

19. Galeria Króla


W czasie wojen w XVI wieku pałac został zniszczony i ostatecznie opuszczony, w 1813 roku podczas wojen napoleońskich spłonął. Dziś jest odrestaurowany – w starszej część zamku mieści się hotel (parador nacional), a nowsza jest udostępniona zwiedzającym.

oliteoliteolite

20.
21-22. Wieża Czterech Wiatrów


Choć z wyposażenia pięknych komnat niewiele przetrwało zamek zachował swój prawdziwie bajkowy charakter. Przekonamy się o tym wędrując po labiryncie jego murów, między dziesiątkami wież i wieżyczek. Krętymi schodkami można się na nie wspiąć i zobaczyć wspaniały widok na miasto i na pobliskie winnice. Wśród najpiękniejszych miejsc pałacu jest też Galeria Króla i Galeria Królowej – krużganki służące do przechadzek, wsparte na pięknych, gotyckich kolumienkach. Wspomnieniem dawnych pałacowych ogrodów jest Dziedziniec Morwy z wiekowym drzewkiem białej morwy, uznanym za pomnik przyrody. Według tradycji zasadził je w XV wieku sam król Karol III Szlachetny...



 

 

Castillo de Ponferrada
Kastylia i León, prowincja: León

ponferrada

23. Zamek Ponferrada


Gdy w odległym średniowieczu pielgrzymi wędrowali do grobu św. Jakuba w Santiago de Compostela ich bezpieczeństwa strzegły załogi zamków rozmieszczonych wzdłuż szlaku. Jednym z nich był zamek w osadzie Ponferrada. Wznieśli go templariusze i rządzili w nim ponad 120 lat – od roku 1178 do 1312, kiedy to po kasacie zakonu zamek przeszedł na własność Korony Kastylijskiej.

ponferradaponferrada

24. Brama wejściowa
25. Mury zamku i wieża Torre del Malvecino


Dalsze stulecia okazały się dla Ponferrady niespokojne i burzliwe. Zamek, którym na zmianę władali władcy Kastylii i kilka rodzin szlacheckich był świadkiem sporów i procesów sądowych między zwaśnionymi rodami, najazdów i bitew, zdrad, konfiskat i egzekucji. W XIX wieku i na początku XX znacznie podupadł, kamieni z jego murów używano do budowy ulic i domów wokół rynku, a część nawet zburzono pod budowę boiska. Na szczęście proces ten powstrzymano.

ponferradaponferrada

26.
27. Widok na zamek znad rzeki Sil


Zamek jest dziś odrestaurowany i otwarty dla każdego, kto szuka tu śladów i tajemnic templariuszy. Po ich czasach pozostały wewnętrzne dziedzińce, część barbakanu, murów i wież. Z XV wieku pochodzi piękna niczym z baśni brama wejściowa, której strzegą dwie smukłe baszty zwieńczone ostro zakończonymi blankami. Duże wrażenie robią też wspaniałe kamienne wieże – trzykondygnacyjna Torre del Malvecino i potężna Torre del Moclín, zbudowana na planie sześciokąta.

ponferradaponferrada

28. Na murach zamku
29. Pomnik Templariusza


W 1998 roku na jednym z miejskich rond Ponferrady stanął wyjątkowy pomnik z brązu. Mistrz Zakonu Rycerzy Templariuszy na swoim wierzchowcu wraca do zamku. Każdego lipca, przy pierwszej letniej pełni księżyca, mieszkańcy zaczynają tu Noc Templariuszy – „średniowieczną” fiestę z historycznymi rekonstrukcjami, paradami, muzyką i pokazami sztucznych ogni.



 

Castillo de Coca
Kastylia i León, prowincja: Segowia

coca

30. Zamek Coca


W miasteczku Coca położonym w zakolu rzeki Voltoya znajduje się jeden z najbardziej niezwykłych zamków Hiszpanii. Jego jasne mury w promieniach słońca przybierają różne odcienie czerwieni.

Tę okazałą twierdzę zbudowano z cegły pod koniec XV wieku z inicjatywy ówczesnego biskupa Ávilii – Alonsa de Fonseca. W XVII wieku zamek znalazł się w posiadaniu książąt Alby, jednego z najstarszych rodów szlacheckich w Hiszpanii. Nowi właściciele rzadko jednak w nim bywali. W XVIII wieku zamek został ostatecznie opuszczony i zaczął popadać w ruinę. Dodatkowych zniszczeń dokonały wojska napoleońskie. Dziś zamek Coca jest odrestaurowany i otwarty dla zwiedzających.

cocacoca

32-33.


Dostępu do niego strzegą grube, podwójne mury, narożne wieże zdobione ornamentami z cegieł i mniejsze wieżyczki ze strzelnicami. Gotyk łączy się tu z elementami sztuki arabskiej dając nam wspaniały przykład stylu mudéjar. Do środka zamku prowadzi most przerzucony nad głęboką i szeroką fosą – dziś już bez wody.

cocacoca

34-35.


We wnętrzu możemy zobaczyć kaplicę z obrazami niderlandzkich malarzy, rzeźbami romańskimi i gotyckimi, a także zbrojownię, sale dekorowane malowidłami i płytkami azulejos oraz eleganckie patio. W wieży obronnej Pedro Mata jest tajemniczy „pokój sekretów” o niezwykłej akustyce. Można tu usłyszeć szept osoby stojącej pod przeciwległą ścianą. Na szczyt wieży prowadzą spiralne, wąskie schodki. Z góry zobaczymy całe miasteczko i otaczające je sosnowe lasy.



 

Castillo de Peñafiel
Kastylia i León, prowincja: Valladolid

 

Legenda mówi, że zamek Peñafiel zbudowali Maurowie w ciągu zaledwie jednej nocy. Faktem jest, że pierwotna warownia na tym miejscu istniała już w IX wieku. Była ważnym strategicznie miejscem, o które toczyły się zacięte bitwy między chrześcijanami i muzułmanami. Ostatecznie w 1013 roku zajęli ją Kastylijczycy. Hrabia Sancho Garcia, który odbił zamek z rąk Maurów wypowiedział wówczas słynne zdanie: „Od dziś będzie to najwierniejsza skała Kastylii”. „Wierna skała” to po hiszpańsku „Peña fiel”. Stąd wzięła się obecna nazwa miasteczka i zamku. Hrabia rzeczywiście miał rację – po umocnieniu murów obronnych zamek już nigdy nie został zdobyty i na stałe pozostał w rękach Kastylii.

penafiel

35.


Dziś zamek wznoszący się na wysokim wzgórzu ponad wioską Peñafiel jest jedną z największych atrakcji turystycznych prowincji Valladolid. Budowniczowie musieli dopasować się do kształtu wzgórza, dlatego zamek jest bardzo długi – ma 210 metrów, a jednocześnie wąski – około 30 metrów na krańcach i 50 metrów w centralnym punkcie. Zbudowany z białego wapienia z daleka przypomina majestatyczny statek unoszony na morskiej fali. Podwójne mury obronne z 28 potężnymi wieżami strażniczymi są jego burtami a główna wieża, mierząca 34 metry wysokości – jego masztem.

penafielpenafiel

36-37.


Na terenie zamku oprócz budynków mieszkalnych dla rycerzy, zbrojowni i magazynów na żywność znajduje się wyjątkowe Muzeum Wina (El Museo Provincial del Vino). Można w nim poznać historię uprawy winorośli w dolinie rzeki Duero i skosztować lokalnych wyrobów. Dodatkową atrakcją jest fantastyczny widok. Z górnego dziedzińca zamku i z wieży Torre del Homenaje można podziwiać miasteczko leżące u stóp zamku, okoliczne winnice oraz rzekę Duero i jej dopływ Duratón.



 

Castillo de la Mota
Kastylia i León, prowincja: Valladolid

la mota

38.


Na jednym ze wzgórz prowincji Valladolid wznosi się monumentalny zamek La Mota. Jego historia sięga XIII wieku. Wtedy na ruinach zabudowań mauretańskich powstała niewielka warownia. W XIV wieku władcy z hiszpańskiej dynastii Trastamara zamienili ją w najpotężniejszą w całej Kastylii twierdzę otoczoną fosą. Wokół niej rozrosło się miasteczko Medina del Campo słynące z organizowanych wiosną i jesienią jarmarków, które trwały po 50 dni. Kupcy przybywali nie tylko z Hiszpanii, ale też z Francji, Włoch, a nawet Afryki.

la motala mota

39-40.


W swoich długich dziejach zamek był obiektem rywalizacji między królami Kastylii i Aragonii, miejscem spisków i dyplomatycznych rozgrywek. Przez pewien czas mieściło się w nim Królewskie Archiwum i arsenał artylerii. Było także więzienie, które „gościło” wiele wpływowych osobistości. Wśród nich był hiszpański konkwistador Hernando Pizarro – młodszy brat słynnego odkrywcy Francisca, a także włoski kardynał Cesare Borgia. Temu drugiemu udało się uciec po linie spuszczonej z okna wieży. Ponieważ nie sięgała do samej ziemi musiał ratować się skacząc...

la motala mota

41-42.


Zamek po wielu zniszczeniach dziś jest gruntownie odrestaurowany. Potężne mury, barbakan i mierząca prawie 40 metrów wieża ze strzelnicami zbudowane są z charakterystycznej dla tego regionu czerwonej cegły. Drobne ozdoby wykonano z kamienia i białej cegły. Wewnątrz warto zobaczyć kaplicę zamkową, w której przechowuje się unikatowy krucyfiks z kości słoniowej z XVI wieku, a także zatrzymać się w westybulu. Jedną z jego ścian zdobi niezwykła mapa namalowana na płótnie. To kopia mapy Juana de la Cosy z 1500 roku, na której po raz pierwszy zaznaczono nowoodkryty kontynent amerykański...



 

 

Castillo de Belmonte
Kastylia-La Mancha, prowincja: Cuenca

belmonte

43.


Na wzgórzu San Cristobal, w wiosce Belmonte, wznosi się imponująca średniowieczna forteca. Otoczona jest murem obronnym zwieńczonym blankami oraz wieżami o wysokości 22 metrów. W swojej zewnętrznej formie wygląda niemal tak samo, jak w drugiej połowie XV wieku, gdy została zbudowana na polecenie wpływowego kastylijskiego możnowładcy Juana Pacheco, markiza de Villena. Co ciekawe, od tamtej pory aż do dziś zamek należy do tej samej rodziny.

W XVII i XVIII wieku niestety stał opuszczony i bardzo podupadł. Splendor i blask przywróciła mu dopiero w połowie XIX wieku ówczesna właścicielka Eugenia de Montijo, bardziej znana jako Eugenia cesarzowa Francuzów, żona Napoleona III. Dzięki niej wystrój zamku nabrał francuskiego charakteru. Meble i sprzęty z tamtej epoki można dziś oglądać w komnatach poświęconych cesarzowej.

belmontebelmonte

44-45.


Dużą część zamku zajmują pomieszczenia reprezentacyjne z epoki średniowiecza, z drewnianymi, kasetonowymi stropami. Pięknie zdobioną kopułę nad Salą Ambasadorów wykonaną w stylu mudéjar porównuje się do tych z Alhambry w Grenadzie.

belmontebelmonte

46. Komnata Kobiet
47. Drewniany strop w jednej z sal reprezentacyjnych


Odwiedzając zamek Belmonte będziemy mogli też przejść się po jego murach i ze szczytu wieży spojrzeć na leżące w dole miasteczko. Gdybyśmy przenieśli się do roku 1961 spotkalibyśmy ekipę filmowców, którzy kręcili tu film „Cyd” z Charltonem Hestonem i Sophią Loren w rolach głównych...



 

Castillo de Manzanares el Real
(Castillo de los Mendoza)

Wspólnota Madrytu

manzanares

48.


14 sierpnia 1385 roku wojska portugalskie starły się pod Aljubarrotą z wojskami króla Kastylii Jana I. Gdy szala zwycięstwa przechyliła się na stronę portugalską kastylijczycy rzucili się do ucieczki. Król Jan stracił jednak konia. Legenda mówi, że towarzyszący królowi Pedro González de Mendoza dał mu własnego. Sam zginął, ale król się uratował. Rodzinie Mendoza podarował w podzięce żyzną ziemię w pobliżu Madrytu, u stóp gór Sierra de Guadarrama. Syn Pedra zbudował na niej zamek.

manzanaresmanzanares

49. Brama wejściowa
50. Patio zamkowe


Sto lat później ród Mendoza, obdarzony tytułem książąt Infantado, stał się jednym z najbardziej wpływowych rodów Kastylii. Na wzgórzu nad rzeką Manzanares, obok starego zamku, wznieśli nowy o wiele bardziej okazały. Zbudowany z granitu miał stać się rezydencją godną rodu Mendoza. Do dziś pozostał własnością domu książąt Infantado, choć zarządzany jest przez Wspólnotę Madrytu. Odrestaurowany i otwarty dla zwiedzających przyciąga tysiące turystów.

manzanaresmanzanares

51-52.


Z daleka jego mury zwieńczone blankami, strzelnice w kształcie krzyża i cylindryczne baszty z mniejszymi wieżyczkami wyglądają dość groźnie. Jeśli podejdziemy bliżej zobaczymy jednak piękne ornamenty z wapienia, granitu i dekoracyjnie ułożonych cegieł, które zdobią elewacje. Wewnątrz jest jeszcze większy przepych. W zamkowych komnatach zgromadzono bogatą kolekcję mebli z dawnych epok, obrazów, broni i zbroi, a także wspaniałych flamandzkich gobelinów przedstawiających sceny wzięte z obrazów Rubensa.



 

Castillo de Zafra
Kastylia-La Mancha, prowincja: Guadalajara

zafra

53.


Mimo swojego piękna Castillo de Zafra jeszcze do niedawna nie przyciągał tłumu turystów. Zamek położony jest w paśmie gór Caldereros w środkowej Hiszpanii, z dala od dużych miast i miasteczek. Dwie najbliższe wioski znajdują się kilka kilometrów od zamku. Campillo de Dueñas liczy ok. 80 mieszkańców, a w Hombrados mieszka ok. 30 osób. Jesienią i zimą ze względu na warunki atmosferyczne czasem trudno tu dotrzeć. Rosnącą ostatnio sławę zamek zawdzięcza serialowi „Gra o Tron”, gdzie zagrał „Wieżę Radości”. Rzeczywiście wygląda, jakby pochodził z sagi George’a R. R. Martina lub dzieł Tolkiena. Jego mury obronne i dwie wieże wydają się wyrastać ze szczytu trudno dostępnej skały.

zafrazafra

54-55.


Zamek Zafra zbudowano na przełomie XII i XIII wieku na miejscu dawnej fortecy Maurów. Położony między królestwami Kastylii i Aragonii aż do końca XV wieku był jedną z najważniejszych warowni w regionie. Wielokrotnie go oblegano i toczono bitwy pod jego murami. Po zakończeniu rekonkwisty stracił swoje strategiczne znaczenie i zaczął popadać w ruinę. Dodatkowo złe warunki atmosferyczne wpłynęły na kruszenie się murów. Dziś prywatni właściciele prowadzą intensywne prace konserwatorskie. Za ich zgodą można wejść do środka zamku.

 




Zdjęcia:

1. Raúl AB, Alcazar castle - Segovia 2008, CC BY-ND 2.0
2. Selbymay, Segovia - Alcazar ext 01, CC BY-SA 3.0
3. IdivaF, Alcazar Segovia, CC BY-SA 4.0
4. Carlos Delgado, Alcázar de Segovia - 16, CC BY-SA 3.0
5. Carlos Delgado, Alcázar de Segovia - 23, CC BY-SA 3.0
6. Rafa Esteve, Segovia - Alcázar de Segovia 16 2017-10-23, CC BY-SA 4.0
7. Turol Jones, un artista de cojones from Villanueva del Cascajal, República Independiente de Mi Casa, WLM14ES - 08072007 121056 19325 - , CC BY 2.0
8. Josue Mendivil, Castillo de Loarre 2, CC BY-SA 2.0
9. José Antonio Gil Martínez, Castillo de Loarre , CC BY 2.0
10. Diego Delso, delso.photo, Castillo de Loarre, Loarre, Huesca, España, 2015-01-06, DD 05, CC BY-SA 4.0
11. José Antonio Gil Martínez, Castillo de Loarre, CC BY 2.0
12. José Antonio Gil Martínez, Castillo de Loarre, CC BY 2.0
13. Taitacimu, Castillo de Loarre. Escalera de acceso, CC BY-SA 3.0 ES
14. Hibiscus7, Iglesia de S.Pedro del Castillo de Loarrer (HUESCA), CC BY-SA 4.0
15. Jorab, Palacio de Olite, color correction, CC BY 3.0
16. Turol Jones, un artista de cojones from Villanueva del Cascajal, República Independiente de Mi Casa, WLM14ES - Olite Palacio Real Torre de las Tres Coronas 00004 - , CC BY 2.0
17. Turol Jones, un artista de cojones from Villanueva del Cascajal, República Independiente de Mi Casa, WLM14ES - Olite Palacio Real Torre de la Atalaya 00048 - , CC BY 2.0
18. Mark Hillary, Olite Navarra, CC BY 2.0
19. Graeme Churchard, Around the Royal Palace, CC BY 2.0
20. Graeme Churchard, Around the Royal Palace, CC BY 2.0
21. Turol Jones, un artista de cojones from Villanueva del Cascajal, República Independiente de Mi Casa, WLM14ES - Olite Palacio Real Torre de los cuatro Vientos 00064 - , CC BY 2.0
22. Turol Jones, un artista de cojones from Villanueva del Cascajal, República Independiente de Mi Casa, WLM14ES - Olite Palacio Real Torre de los cuatro Vientos 00054 - , CC BY 2.0
23. adrigu, IMG_0410, CC BY 2.0
24. José Luis Filpo Cabana, Castillo de los Templarios (Ponferrada). Entrada, CC BY 3.0
25. D.Rovchak, Castillo de Ponferrada, Provincia de León, CC BY-SA 4.0
26. Contando Estrelas, Castillo de Ponferrada, CC BY-SA 2.0
27. Davidh820, Castillo de Ponferrada, Leon, CC BY-SA 3.0 ES
28. jose antonio casanov…, Castillo templario de Ponferrada - panoramio, CC BY-SA 3.0
29. Zarateman, Ponferrada - Glorieta del Caballero Templario 2, CC0 1.0
30. Spencer Means, The 15th C. castle of Coca, Segovia Province, Spain, CC BY-SA 2.0
31. Jose Luis Cernadas Iglesias, 3831-Castillo de Coca (Segovia), CC BY 2.0
32. Jose Luis Cernadas Iglesias, 2631-Castillo mudejar de Coca (Segovia), CC BY 2.0
33. Benjamín Núñez González, Castillo de Coca, Segovia, España, 2016 03, CC BY-SA 4.0
34. Jose Luis Cernadas Iglesias, 2629-Castillo mudejar de Coca (Segovia), CC BY 2.0
35. Ignasilm, Panorámica del Castillo de Peñafiel, CC BY-SA 3.0 ES
36. PMRMaeyaert, Peñafiel PM 17939, CC BY-SA 3.0 ES
37. Benjamín Núñez González, Castle of Peñafiel, Valladolid, España, 2016 10, CC BY-SA 4.0
38. maxpixels.net, CC0 Public Domain
39. Wamba Wambez, TRAS EL FOSO - panoramio, CC BY-SA 3.0
40. Jose Luis Cernadas Iglesias, 1240-Castillo de La Mota (Valladolid), CC BY 2.0
41. Contando Estrelas, Castillo de La Mota, en Medina del Campo, CC BY-SA 2.0
42. Wamba Wambez, HUECOS DE LOS ANDAMIOS - panoramio, CC BY-SA 3.0
43. giborn_134, castillo de Belmonte, Spain, CC BY-ND 2.0
44. PMRMaeyaert, Belmonte-PM 65437, CC BY-SA 3.0 ES
45. Angel Aroca Escámez, AAE1152, CC BY-SA 3.0
46. Jose Luis Filpo Cabana, Castillo de Belmonte. Sala de las Mujeres, CC BY 3.0
47. José Luis Filpo Cabana, Castillo de Belmonte. Artesonado del Salón Noble, CC BY 3.0
48. Christian A Montes, Castillo Nuevo de Manzanares El Real, CC BY-SA 3.0 ES
49. Zarateman, Manzanares el Real - Castillo 16, CC0 1.0
50. Cruccone, Manzanares el Real castillo torres, CC BY-SA 3.0 ES
51. Cruccone, Manzanares el Real castillo salon 2, CC BY-SA 3.0 ES
52. pegatina1, patio del castillo, CC BY-ND 2.0
53. Diego Delso, delso.photo, Castillo de Zafra, Campillo de Dueñas, Guadalajara, España, 2017-01-04, DD 41-46 PAN, CC BY-SA 4.0
54. Diego Delso, delso.photo, Castillo de Zafra, Campillo de Dueñas, Guadalajara, España, 2017-01-04, DD 34, CC BY-SA 4.0
55. Benjamín Núñez González, Castillo de Zafra, Guadalajara, España, 2018 18, CC BY-SA 4.0

 




Podziel się
Facebook
Zadzwoń do nas